Tồn tại hơn 500 năm, từ 1392 đến năm 1910, Joseon (hay Nhà Triều Tiên) là triều đại cuối cùng của chế độ phong kiến Triều Tiên và cũng là triều đại Nho giáo tồn tại lâu nhất trên thế giới. Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon như thế nào? Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết sau.

1. Sự thành lập triều đại Joseon

Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon được bắt đầu vào năm 1392 khi Lý Thành Quế – một viên tướng của nhà Cao Ly dấy binh lật đổ Cung Nhượng Vương, lên ngôi. Thời điểm này Lý Thành Quế không đổi tên nước mà vẫn lấy tên cũ là Cao Ly với ý nghĩa là chỉ thay đổi gia tộc họ Vương thành họ Lý.

Tuy nhiên, những tính toán của ông đã sai khi phải vất vả đối phó với các thế lực chống đối đòi phục hưng họ Vương nên năm 1393, ông đã đổi tên nước thành Joseon tức là Triều Tiên. Năm 1394, Lý Thành Quế dời đô về Hán Thành (thủ đô Seoul ngày nay). Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon chứng kiến nhiều thăng trầm khi Vua Lý rất khó khăn để bình định đất nước.

Thứ nhất, Lý Thành Quế lúc đó đang phải lệ thuộc vào nhà Minh, nên mọi hoạt động đều phải xin phép nhà Minh. Nên ban đầu ông không dám đổi tên nước là Triều Tiên mà lấy tên là Hòa Ninh để tránh sự giận dữ không đáng có từ nhà Minh. Sau đó, khi được nhà Minh công nhận thì ông đã được phong danh hiệu là Triều Tiên Quốc Vương năm 1401, đây cũng là thời gian cái tên Triều Tiên được nhắc tới nhiều như hôm nay.

Thứ hai, khi mới bình định, Lý Thành Quế có rất nhiều kẻ thù, chủ yếu là từ những kẻ đối địch trong triều đình Cao Ly đang cát cứ tại một nơi nào đó cùng bè đảng của triều đại trước đang rục rịch, nuôi quân, huấn luyện… để âm mưu tái chiếm lại giang sơn thời Cao Ly. Điều này khiến Lý Thành Quế mất ăn mất ngủ và tìm cách đánh chiếm, dẹp loạn để tạo ra sự thống nhất về lãnh thổ.

Thứ ba, chiến tranh liên miên, lê dân bách tính lầm than, đói khổ dần mất niềm tin vào triều đình họ Lý nên thường xuyên xảy ra bạo động, cướp bóc… dẫn tới tình trạng bất ổn về cả chính trị, binh biến, xã hội kéo dài dai dẳng và chưa có hồi kết. Những sự việc này xâu chuỗi với nhau vô hình chung tạo ra sự khó khăn không thể lường trước được cho Lý Thành Quế khiến ông không ngủ yên.

Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon

2. Phân chia tầng lớp trong lịch sử Hàn Quốc thời Joseon

Trong lịch sử Hàn Quốc thời Joseon, xã hội được chia thành 4 tầng lớp gồm: Yangban, Chungmin, Yangmin và Cheonmin. Yangban là tầng lớp cao quý nhất, giàu có nhất và được gọi với tên là quý tộc. Không những nắm giữ quyền lực lớn về văn, võ trong triều đình trung ương và địa phương, tầng lớp này còn sở hữu trong tay nhiều tài sản có giá trị như đất đai, ngành nghề, vàng bạc, châu báu và cả nô lệ. Chungmin là tầng lớp trung lưu, dưới Yangban và cũng có vai trò rất quan trọng trong lịch sử Joseon.

Tầng lớp này là những quan lại tại các địa phương, thương nhân, nhà buôn, nhân sĩ, trí thức, những người làm việc đầu óc… Dưới Chungmin là tầng lớp Yangmin gồm nông dân, thợ thủ công, buôn bán nhỏ lẻ… Những người này thường không có quyền lực, nhưng lại chiếm phần lớn dân số. Cuối cùng là Cheonmin, đây là tầng lớp thấp nhất trong xã hội gồm nô lệ, nô tỳ, gia nhân… những người này thường phục dịch cho những tầng lớp Yangban và Chungmin và thường bị đối xử tệ bạc và bởi vì thuộc tầng lớp thấp kém nhất trong xã hội nên nhiều lúc bị ngược đãi không bằng con vật.

Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon

3. Thành tựu nổi bật thời Joseon

Tuy nói là khó khăn, nhưng sử sách cũng ghi chép lại rằng: “Thời Joseon cũng đạt có nhiều thành tựu quan trọng”. Đầu tiên phải nói đến những thành tựu trong nông nghiệp. Thời vua Thế Tông trị vì (1418 – 1450) nhiều kỹ thuật canh tác nông nghiệp được nâng cao, năng suất tăng, đời sống nhân dân cũng sung túc hơn, không còn cảnh thiếu đói như trước đây nữa. Thời gian này, lần đầu tiên người ta sử dụng phương pháp gieo mạ tại nhà xong mang ra vườn cấy.

Phương pháp này vẫn được áp dụng đến tận ngày nay, kể cả ở Việt Nam. Ngoài ra, vua Thế Tông còn cho củng cố hệ thống đê điều, thủy lợi, cho viết sách và xuất bản cuốn Nongsa jikseol về nông nghiệp. Nhờ sản xuất nông nghiệp phát triển, các ngành nghề khác như tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp cũng phát triển. Giai đoạn này xuất hiện nhiều hơn việc giao thương, buôn bán giữa các địa phương và cả với nước ngoài. Tiền giấy cũng đã xuất hiện bên cạnh tiền đồng và tiền sắt, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương hàng hóa.

Thứ hai, thành tựu cũng đáng được ghi nhận trong triều đại này là việc sáng chế ra bảng chữ cái tiếng Hàn Hangul. Năm 1443, Thế Tông đế cho nghiên cứu và chế tạo ra được một bộ chữ viết của dân tộc để ghi chép một cách dễ dàng và thuận lợi. Ông cùng các đại thần, các nhà Nho, nhân sĩ và trí thức thời bấy giờ nghiên cứu nhiều năm và đến năm 1446 cho ra đời bảng chữ cái tiếng Hàn Hangul.

Mới đầu chỉ có 28 chữ cái, nhưng sau thời gian phát triển và hoàn thiện qua các giai đoạn lịch sử, bảng chữ cái Hangul đã trở thành văn tự chính của người dân Hàn Quốc và Triều Tiên ngày nay. Đây được xem là thành tựu lớn nhất trong lịch sử của triều đại Joseon, với công lao to lớn của Hoàng đế Thế Tông. Bên cạnh đó, nhiều thành tựu nổi bật khác về nghiên cứu thiên văn, công nghệ in ấn, dịch Hán tự qua Hàn tự hay phổ biến văn hóa Nho giáo rộng rãi cũng được biết đến trong thời kỳ lịch sử này.

4. Nhật Bản, nhà Thanh xâm lược và sự sụp đổ của chế độ phong kiến tại Triều Tiên

Năm 1592, quân đội Nhật Bản ồ ạt tiến công vào Joseon dưới danh nghĩa chinh phạt nhà Minh thực chất là muốn thôn tính Joseon. Vua cùng triều đình phải rời khỏi kinh đô chạy trốn, kêu gọi kháng chiến đồng thời cử người sang nhà Minh gọi chi viện. Sau đó, nhờ chiến thắng liên tiếp trong các trận chiến trên biển và sự dấy binh của nhân dân khắp nơi, quân Nhật ra yêu cầu thương lượng nhằm nghị hòa vì sợ bị sa lầy trong cuộc chiến này làm ảnh hưởng đến âm mưu lớn hơn là chiếm nhà Minh.

Sau thời gian hơn 3 năm đàm phán, quân Nhật lại lần nữa đánh chiếm Joseon. Khác lần trước chưa có sự đề phòng, lần này lại có sự chuẩn bị và sự hỗ trợ của nhà Minh, Joseon đã đánh đuổi Nhật ra khỏi bán đảo.

Sau thời gian dài chiến đấu, cả hai bên đều tổn thất nặng, thời điểm này Nhà Minh cũng suy yếu, dẫn tới Joseon cũng suy yếu. Đến đầu thế kỷ 17, tộc Nữ Chân phía Bắc bỗng dấy binh, thế mạnh và thành lập nhà Thanh lật đổ nhà Minh và ép Joseon làm chư hầu. Không được Joseon đồng ý, Nhà Thanh huy động 10 vạn quân tiến đánh và chiếm được kinh đô, Vua Joseon lúc đó là Nhân Tổ đã cùng triều đình chiến đấu ngoan cường nhưng không thể giành chiến thắng bèn chấp nhận nghị hòa và bị nhà Thanh ép từ bỏ nhiều quyền lợi dưới danh nghĩa chư hầu.

Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon

Sau đó một thời gian, hòa bình lập lại, Joseon liên tiếp qua nhiều đời vua và tập trung chủ yếu khôi phục kinh tế sau chiến tranh. Tới năm 1894, phong trào Đông học đã biến thành cuộc khởi nghĩa nông dân và lan rộng. Triều đình dường như bó tay khi phong trào ngày càng lớn mạnh, chiếm được hầu hết vùng lãnh thổ phía Nam (tức khu vực Hàn Quốc ngày nay).

Để có thời gian, triều đình đã sử dụng kế hoãn binh, tạm chấp nhận một số yêu cầu từ phong trào khởi nghĩa, mặt khác cầu cứu nhà Thanh. Nhận thấy thời cơ tốt, Nhật Bản lại tiếp tục quay trở lại đánh chiếm Joseon từ phía Nam, phía Bắc triều đình Joseon và nhà Thanh đem quân xuống khiến nơi đây trở nên một cuộc chiến hỗn loạn.

Do lực Nhật Bản bây giờ quá mạnh, khí tài, vũ khí hiện đại hơn rất nhiều nên nhanh chóng đánh bại cuộc khởi nghĩa, thủ lĩnh khởi nghĩa bị bắt và xử tử. Tại đây, nhà Thanh vẫn muốn đẩy Nhật Bản ra khỏi bán đảo nhưng không thành và bị Nhật phản công và rút về chính quốc. Năm 1897, Joseon đổi tên nước thành Đại Hàn Đế Quốc, tuy vẫn là dòng tộc họ Lý giữ vương quyền, nhưng tên gọi Joseon kết thúc tại đây. Nhật Bản từng bước tiến hành thôn tính và can thiệp sâu vào công việc nội bộ của Joseon. Tới năm 1910, Nhật Bản chính thức phế bỏ vua Cao Tông, đặt ách đô hộ lên bán đảo, chế độ phong kiến Triều Tiên chấm dứt.

Lịch sử Hàn Quốc thời Joseon kết thúc bằng sự xâm lược của đế quốc Nhật, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử cận đại./.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây