Tư Mã Ý là ai? Ông là một nhân vật nổi tiếng thời Tam Quốc diễn nghĩa. Ông phò tá cho Tào Ngụy, sau đó làm cuộc binh biến giành hết quyền lực về tay mình, biến nhà Ngụy thành bù nhìn và sau được suy tôn làm Cao Vũ Tuyên Hoàng đế. Đây là một nhân vật có công lớn trong việc thống nhất Trung Hoa thời bấy giờ.

1. Tư Mã Ý là ai? Xuất thân hàn vi và sự nghiệp oanh liệt

Tư Mã Ý xuất thân trong một gia đình có tới 8 người con trai. Cha là Tư Mã Phòng, mẹ là Kỳ Đình. Từ nhỏ, Tư Mã Ý đã cho thấy ông là một người tài xuất chúng khi luôn biết nắm thời cơ và nhận định, giúp gia đình vượt qua bao nguy hiểm, thảm chiến trong thời Tam Quốc. 

Nhìn chung, Tư Mã Ý xuất thân hàn vi, gia đình và thời cuộc chính là nơi rèn luyện, nuôi dưỡng, đào tạo về tài nghệ của ông. Năm Tư Mã Ý mới 20 tuổi, Thái thú Nam Dương đã gặp ông và nhận xét ông không phải là người bình thường và ngỏ ý trọng dụng.

Cuộc đời chính trị của ông bắt đầu bằng việc làm thuộc hạ dưới trướng Tào Tháo. Lúc bấy giờ, Tào Tháo là Thừa tướng, vì vậy dù không muốn nhưng Tư Mã Ý vẫn phải chấp nhận trong sự ép buộc lựa chọn bị bắt hoặc làm quan dưới trướng. Bởi có tài, lại được Tào Tháo và Tào Hồng tin tưởng, 

Tư Mã Ý là ai mà có thể nhanh chóng phát triển trên đường quan lộ. Ông dần thăng tiến và cuối cùng giữ vị trí cố vấn cho Tào Tháo. Năm 215, Tư Mã Ý vàTào Tháo đánh bại Trương Lỗ. Sau đó Tư Mã Ý ủng hộ Tào Tháo xưng vương, lập ra nhà Ngụy. Sau khi Ngụy Vương Tào Tháo qua đời, Tào Phi được kế vị, Tư Mã Ý lại trở thành cố vấn của Tào Phi.  Từ đó Tư Mã Ý và Tào Phi trở thành một cặp nhân vật đáng gờm thời tam quốc diễn nghĩa.

Bởi sau khi Tào Tháo qua đời, việc tranh giành quyền lực bắt đầu và Tư Mã Ý đã ủng hộ Tào Phi lên ngôi nên được Tào Phi hết sức tin tưởng. Từ đó, Tư Mã Ý đã giúp Tào Phi củng cố quyền lực, hạ bệ Tào Thực và đường quan lộ cũng thăng tiến. 

Cuối cùng, ông được phong Thừa tướng và trở thành cánh tay chủ lực của Tào Phi. Tư Mã Ý và Tào Phi luôn gắn chặt với nhau trong chiến đấu chống nhà Thục và nhà Ngô. 

tư mã ý và gia cát lượng
Tư Mã Ý và Gia Cát Lượng là đối thủ không đội trời chung thời Tam Quốc diễn nghĩa

Năm 226, lúc Tào Phi lâm chung, ông giao phó Tào Duệ cho Tư Mã Ý, sau đó, dưới sự giúp sức của Tư Mã Ý, Tào Duệ lên ngôi vương. Lúc này, Tư Mã Ý lại nhận được sự tin tưởng hơn nữa, vì vậy ông được giao nắm trong tay binh quyền. Thời điểm này, nước Ngụy vừa phải chống Thục lại phải chống Ngô khiến cho cục diện Tam Quốc trở nên căng thẳng.

Năm 231, Tư Mã Ý dẫn quân đối đầu với Gia Cát Lượng. Có thể nói, Tư Mã Ý và Gia Cát Lượng là những đối thủ xứng tầm trên chiến trường với tài cầm quân mưu lược và cách đánh được đánh giá sáng tạo thời bấy giờ.

Có thể nói cuộc chiến Tư Mã Ý và Gia Cát Lượng đã giúp người đương thời biết đến Tư Mã Ý. Câu hỏi Tư Mã Ý là ai dần dẫn biến mất. 

Trận đầu tiên, Gia Cát Lượng thua và rút quân, vì muốn tiêu diệt Trương Cáp (kẻ chống đối mình trong quân đội) Tư Mã Ý đã ra lệnh cho Trương Cáp đuổi theo tiêu diệt tàn binh Gia Cát Lượng nhưng lại bị phục kích và Trương Cáp bị tiêu diệt. 

Trận thứ hai giữa Tư Mã Ý và Gia Cát Lượng diễn ra vào năm 234. Gia Cát Lượng mang quân tấn công nhưng Tư Mã Ý chỉ thực hiện phòng thủ và tìm cách phá địch từ phía trong. 

Nhận thấy điểm yếu của Thục là vấn đề tiếp lương thực, ông lệnh cho Tư Mã Chiêu giữ quân để khi quân Gia Cát Lượng mệt mỏi thiếu đề phòng thì tấn công. 

Chiến lược của Gia Cát Lượng là khiêu khích quân Ngụy, khiến các tướng lĩnh dưới trướng đòi tấn công nhưng Tư Mã Ý vẫn điềm nhiên và không tiến đánh dù bị quân Thục dùng đổ áo phụ nữ để kích động ông, ám chỉ ông nhút nhát như đàn bà. 

Sau đó, Gia Cát Lượng còn phái sứ giả sang để kêu gọi và thách chiến Tư Mã ý, nhưng ông không quan tâm chuyện chiến sự mà chỉ tập trung hỏi kỹ về Gia Cát Lượng. Sau đó, ông nhận định việc Gia Cát Lượng sẽ chết sớm. 

Quả như Tư Mã Ý dự đoán, Gia Cát Lượng đã đột tử ngay tại doanh trại, quân Thục giữ bí mật về cái chết của ông và âm thầm rút quân. Người dân và mật thám báo cho Tư Mã Ý, ông ra lệnh xuất quân tấn công quân thục. 

Tuy nhiên, Tư Mã Ý rất đa nghi, bởi việc ông dự đoán Gia Cát Lượng chết sớm có sự chứng kiến của sứ giả, sợ rằng Gia Cát Lượng giả chết và việc hai tướng nhà Thục dẫn quân quay lại tấn công khiến Tư Mã Ý sợ trúng kế bèn ra lệnh rút quân. 

Việc này khiến nhiều người cho rằng ông đã sợ một Gia Cát Lượng đã chết. Ngoài việc giao chiến với Gia Cát Lượng, Tư Mã Ý còn được biết đến với những trận thắng trước Công Tôn Uyên ở Liêu Đông.

Khi nắm được nhiều binh quyền trong tay, Tư Mã Ý không thể tránh khỏi sự nghi ngờ của Tào Duệ. Quả đúng như vậy, khi Tào Duệ sắp chết, ông nghi ngờ Tư Mã Ý và sắp đặt kế hoạch đẩy Tư Mã Ý ra khỏi triều đình và đưa Tào Phương kế vị. 

Tuy nhiên kế hoạch không như mong đợi khi những người Tào Duệ tin tưởng lại phản bội ông về phe Tư Mã Ý. Sau đó, những người có thể kế vị Tào Duệ được ông chọn đều lần lượt bị đẩy ra. Cuối cùng Tào Sảng lên ngôi và san sẻ quyền lực cùng Tư Mã Ý. 

tư mã ý là ai
Tư Mã Ý là người nhẫn nhục giỏi nhất thời Tam Quốc

Năm 244, Tào Sảng vì hiếu thắng đem quân tấn công Thục Hán mà không được Tư Mã Ý đồng ý. Vì không được chuẩn bị kỹ càng nên Tào Sảng thua nặng nề, tổn thất lớn nhưng vẫn nắm được thực quyền. 

Tư Mã Ý chán ngấy cảnh này nên quyết định từ quan về ẩn với lý do bị bệnh. Tính đa nghi, Tào Sảng phái Lý Thắng về thăm dò, Tư Mã Ý giả vờ bệnh nặng và lừa được Lý Thắng. 

Năm 249, sau thời gian chờ thời cơ, Tư Mã Ý ra tay. Khi Tào Sảng và Tào Phương rời khỏi kinh đô tới thăm mộ Tào Duệ thì Tư Mã Ý với sự giúp sức của một số vị quan đối nghịch chống Tào Sảng trong triều tuyên bố có mệnh lệnh từ Quách Thái hậu (vợ Tào Duệ) yêu cầu đóng tất cả cổng thành Lạc Dương và gửi thư cho Tào Phương buộc tội Tào Sảng lũng loạn triều cương. 

Tào Sảng run sợ và có ý định chạy đến nơi khác, tập hợp lực lượng tấn công Tư Mã Ý. Tuy nhiên, ông lại chọn cách đầu hàng với những lời hứa hẹn của Tư Mã Ý là sẽ cho ông giữ nguyên mọi chức vụ, địa vị. Tuy nhiên, khi rơi vào tay Tư Mã Ý, Tào Sảng đã bị xử tử cùng các quan lại vây cánh của y.

Sau khi lên nắm quyền, Tư Mã Ý lần lượt gạt bỏ các kẻ chống đối trên chính trường. Tào Phương lúc này mới 18 tuổi như là một vua bù nhìn khi trong tay không có chút quyền lực nào.  

Tư Mã Ý từ đó cũng cố gắng củng cố sức mạnh đất nước, lấy lòng dân bằng cách loại bỏ tham nhũng, thăng chức cho những vị quan thanh liêm và phát triển kinh tế đất nước. 

Năm 249, tướng Vương Lăng với sự giúp đỡ của Sở vương Tào Bưu âm mưu nổi dậy nhằm thâu tóm quyền lực từ tay Tư Mã Ý. Chuyện bị phát giác, Tư Mã Ý đem quân nhanh chóng tiến quân và hứa sẽ tha cho Vương Lăng nếu đầu hàng. Biết không thể chống lại nên Vương Lăng đầu hàng. 

Một lần nữa, Tư Mã Ý lại thất hứa, ép Vương Lăng và Tào Bưu tự sát, gia đình Vương Lăng và những kẻ phản bội bị giết sạch để trừ hậu họa. 

Sau khi kiểm soát nước Ngụy, Tư Mã Ý qua đời ngày 7 tháng 9 năm 251, thọ 73 tuổi. Sau khi ông mất, con trai ông là Tư Mã Sư thay quyền nhiếp chính nước Ngụy. Sau đó một thời gian, Tư Mã Viêm, cháu của Tư Mã Ý đã lật đổ nhà Ngụy, lập ra nhà Tấn.

tư mã ý và gia cát lượng
Tư Mã Y và Gia Cát Lượng tuy là đối thủ nhưng rất nể trọng nhau

2. Di sản của Tư Mã Ý

Đầu tiên, Tư Mã Ý được ghi trong Tam Quốc diễn nghĩa như là một nhân vật có ảnh hưởng lớn thời bấy giờ. Tuy nhiên, sử sách cũng ghi lại ông là một người rất xảo trá, mưu mô, đầy tham vọng và không thành thật. 

Tuy nhiên, không thể phủ nhận ông là một người có tài quân lược, một người trung quân, ái quốc và vì lê dân bách tính. Điều này được chứng minh khi ông giành quyền lực vào tay nhưng vấn phò tá nhà Ngụy chứ không cướp ngôi báu như con cháu ông sau này. 

Thứ hai, Gia sản lớn nhất ông để lại chính là những đứa con, cháu có truyền thống thôn tính. Điển hình là việc Tư Mã Viêm lật đổ nhà Ngụy để lập ra nhà Tấn. Và Tư Mã Ý cũng có công lớn cho sự ra đời của nhà Tấn sau này. 

Thứ ba, những binh pháp về “hòa” của ông được sử dụng mãi đến sau này bởi trong các trận chiến, chủ trương “hòa để tiến” luôn được ông sử dụng với thái độ điềm tĩnh, tự tin và chiến thắng trước kẻ thủ kể cả Gia Cát Lượng.

tư mã ý và tào tháo
Tư Mã Ý và Tào Tháo trên phim Tân Tam Quốc Diễn Nghĩa (2010)

Cả đời, Tư Mã Ý sợ nhất là 3 người, vậy 3 người đó là ai? Người đầu tiên là đối thủ với ông trên chiến trường – Gia Cát Lượng. Nếu Gia Cát Lượng không đột ngột mất, thì trận chiến giữa Ngụy và Thục vẫn chưa có hồi kết bởi cả hai đều có tài cầm quân. 

Người hiếu chiến, người chủ hòa. Trong những lần đối đầu với Gia Cát Lượng, dù bị khiêu khích nhưng Tư Mã Ý vẫn rất điềm tĩnh. Ông từng nói: “Con người sống là không được hèn nhát, rụt rè nhưng cũng không thể không biết kính sợ, phải học cách kính sợ đối thủ của mình”. 

Người thứ hai là Trương Xuân Hoa, người vợ cả của ông. Bà là thân sinh của Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu, những người nối nghiệp Tư Mã Ý sau này. Cả đời anh minh, lỗi lạc nhưng Tư Mã Ý vẫn mang tiếng “sợ vợ”. 

Bởi theo sử sách, bà Trương là người sẵn sàng hy sinh vì gia đình và có tiếng nói thời bấy giờ. Những đứa con trai của bà luôn theo bà khiến Tư Mã Ý run sợ. Người cuối cùng chính là Tào Tháo, người đa mưu, túc trí và rất biết dè chừng Tư Mã Ý. Cả đời Tào Tháo gian hùng, đến khi qua đời vẫn đem lòng nghi kỵ Tư Mã Ý.

Theo đánh giá, Tư Mã Ý là một nhân vật lịch sử có ảnh hưởng lớn của Trung Hoa thời Tam Quốc, ông được đánh giá tài năng, ngang hàng với những người nổi tiếng như Tào Tháo, Khổng Minh, Gia Cát Lượng…./.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây